🕉️ పుణ్యపాపాలను దాటి అమృతత్వం వైపు#ముండకోపనిషత్ 15 వ రోజు

మొదటి భాగం – పరావిద్య మహిమ, బ్రహ్మవిద్య ప్రవేశిక

మొదటి ఉపభాగం – పరావిద్య అంటే ఏమిటి? మూడో ముండకానికి భగవత్పాదుల అవతారిక

ఈ మూడో ముండకాన్ని ప్రారంభిస్తూ భగవత్పాదులు ముందుగా ఒక **అవతారిక (ప్రవేశిక)**ను ఇస్తారు. ప్రతి అధ్యాయం, ప్రతి ఖండం ప్రారంభంలో ఆయన ఇలా అవతారిక రాయడానికి కారణం – ఇప్పటివరకు చెప్పిన విషయాన్ని, ఇక చెప్పబోయే విషయంతో అనుసంధానం చేయడం.

ఇప్పటివరకు ఉపనిషత్తు చెప్పిన ప్రధాన బోధ పరావిద్య. అంతకుముందు అపరావిద్య (వేదాలు, యజ్ఞాలు, కర్మలు, ఉపాసనలు మొదలైనవి) గురించి చెప్పబడింది. కానీ ఇప్పుడు ఉపనిషత్తు పూర్తిగా బ్రహ్మవిద్య, ఆత్మజ్ఞానం, పరావిద్య మీద దృష్టి పెట్టింది.

భగవత్పాదులు చెబుతారు:

> "పరావిద్యా ఉక్తా" — ఇప్పటివరకు పరావిద్యను ఉపనిషత్తు వివరించింది.

అయితే పరావిద్య అంటే ఏమిటి?

ఆయన సమాధానం ఎంతో స్పష్టంగా ఉంటుంది:

ఏ విద్య ద్వారా "అక్షరం", "పురుషుడు", "సత్యం" అనే ఒకే పరమార్థ స్వరూపాన్ని ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకొని అనుభవించగలమో, అదే పరావిద్య.

ఈ మూడు పదాలకు మూడు అర్థాలు కావు.

అక్షరం – ఎప్పటికీ నశించనిది.

పురుషుడు – సర్వవ్యాపక పూర్ణ స్వరూపం.

సత్యం – మూడు కాలాల్లోనూ మారని నిత్య వాస్తవం.

ఇవి మూడు పేర్లు మాత్రమే; సూచించేది మాత్రం ఒకే బ్రహ్మస్వరూపం.

అందుకే భగవత్పాదులు ఈ మూడు పదాలను ఒకే పరమాత్మకు ఉపయోగిస్తారు.

---

అక్షరం ఎందుకు పరమసత్యం?

"క్షరం" అంటే మారిపోవడం, నశించడం.

"అక్షరం" అంటే ఎప్పటికీ మారని, నశించని స్వరూపం.

మార్పు లేనిదే సర్వవ్యాపకంగా ఉండగలదు. అది దేశ–కాల–వస్తు పరిమితులకు అతీతం. అందుకే అదే పురుషుడు, అదే పూర్ణం, అదే సత్యం.

ఈ పరమసత్యాన్ని తెలిసికొనే మార్గమే పరావిద్య.

---

పరావిద్య వల్ల కలిగే ఫలితం

భగవత్పాదులు వెంటనే ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్న వేస్తారు:

"ఈ పరావిద్యను పొందితే ఫలితం ఏమిటి?"

ఉపనిషత్తు చెప్పిన సమాధానం:

> హృదయగ్రంథి పూర్తిగా విచ్ఛిన్నమవుతుంది.

ఈ హృదయగ్రంథి అంటే మూడు ప్రధాన బంధాలు:

అవిద్య – తన నిజస్వరూపం తెలియకపోవడం.

కామం – కోరికలు.

కర్మ – కోరికల వల్ల జరిగే బంధకర్మలు.

ఈ మూడూ కలిసే సంసారానికి మూలకారణం.

బ్రహ్మవిద్య ఉదయించినప్పుడు ఈ గ్రంథులు పూర్తిగా తెగిపోతాయి. కేవలం తగ్గవు; మూలంతో సహా నశిస్తాయి.

---

జ్ఞానం ఎందుకు మోక్షానికి కారణం?

ఎలా ఒక వ్యాధి మూలంతో పోయినప్పుడే ఆరోగ్యం సంపూర్ణమవుతుందో,

అలాగే అవిద్య, కామ, కర్మ అనే సంసార మూలం పూర్తిగా తొలగినప్పుడే నిజమైన ముక్తి.

అందుకే భగవత్పాదులు బ్రహ్మవిద్యను మోక్షానికి ప్రత్యక్ష కారణంగా నిర్ధారిస్తారు.

---

ఈ ఉపభాగం సారాంశం

మూడో ముండకానికి భగవత్పాదులు అవతారిక ద్వారా ప్రవేశం కల్పిస్తున్నారు.

పరావిద్య అంటే బ్రహ్మస్వరూపాన్ని ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకునే విద్య.

అక్షరం, పురుషుడు, సత్యం — మూడు పేర్లు, ఒకే పరమాత్మ.

బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగితే హృదయగ్రంథి అయిన అవిద్య–కామ–కర్మలు పూర్తిగా నశిస్తాయి.

ఇదే సంసార విముక్తికి ప్రారంభద్వారం.🌺

మొదటి భాగం – పరావిద్య మహిమ, బ్రహ్మవిద్య ప్రవేశిక

రెండో ఉపభాగం – యోగం, సాధన, సత్యాది గుణాల అవసరం

పరావిద్య వల్ల బ్రహ్మజ్ఞానం లభిస్తుందని చెప్పిన తరువాత, భగవత్పాదులు ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని వివరిస్తారు.

"జ్ఞానం ఒక్కటే సరిపోతుందా? లేక దానికి ముందుగా మనస్సు సిద్ధం కావాలా?"

ఉపనిషత్తు సమాధానం స్పష్టంగా ఉంది.

బ్రహ్మజ్ఞానం ప్రధానమైనది. కానీ ఆ జ్ఞానం మన హృదయంలో స్థిరపడాలంటే మనస్సు సిద్ధంగా ఉండాలి. ఆ సిద్ధతకు యోగం, సత్యం, దమం, శమం, వైరాగ్యం వంటి సాధనలు అవసరం.

అందుకే భగవత్పాదులు చెబుతారు:

> "తద్దర్శనోపాయశ్చ యోగః"

అంటే పరమాత్మ దర్శనానికి ఉపాయం యోగమే.

ఇక్కడ యోగం అంటే కేవలం ఆసనాలు, ప్రాణాయామం కాదు. మనస్సును బ్రహ్మతత్వంపై ఏకాగ్రంగా నిలబెట్టే అంతర్ముఖ సాధన.

ఇంతకుముందు ఉపనిషత్తులో చెప్పిన ప్రసిద్ధ మంత్రం:

> "ప్రణవో ధనుః శరో హ్యాత్మా బ్రహ్మ తల్లక్ష్యముచ్యతే"

ఈ మంత్రం కూడా యోగాన్నే బోధిస్తుంది.

ఓంకారం ధనుస్సు.

జీవాత్మ బాణం.

బ్రహ్మం లక్ష్యం.

మనస్సును ఏకాగ్రపరచి, ఓంకారాన్ని ఆధారంగా తీసుకొని, జీవభావాన్ని బ్రహ్మంలో లయం చేయడమే ఈ యోగసాధన యొక్క అంతరార్థం.

---

సత్యాది గుణాలు ఎందుకు అవసరం?

భగవత్పాదులు చెబుతారు:

జ్ఞానం ప్రధానమైనదే అయినా, దానికి సహకరించే గుణాలు కూడా అవసరం.

అందుకే ఉపనిషత్తు ఇప్పుడు సత్యం, దమం, శమం, వైరాగ్యం, త్యాగం వంటి సాధనాలను చెప్పబోతోంది.

వీటిని ఆయన "సహకారిణి సాధనాలు" అంటారు.

ఎందుకంటే ఇవి బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని సృష్టించవు; కానీ బ్రహ్మజ్ఞానం సులభంగా ఉదయించేలా మనస్సును పరిశుద్ధం చేస్తాయి.

---

జ్ఞానం ఎందుకు మళ్లీ మళ్లీ బోధించాలి?

ఇక్కడ భగవత్పాదులు ఒక గొప్ప మానసిక సత్యాన్ని చెబుతారు.

పరావిద్యను ఒకసారి చెప్పినా సరిపోదు.

ఎందుకంటే—

> "అత్యంత దురవగాహ్యత్వాత్"

అంటే ఈ బ్రహ్మతత్వం అత్యంత సూక్ష్మమైనది. ఒక్కసారి విన్న వెంటనే బుద్ధిలో పూర్తిగా దిగిపోదు.

అందుకే ఉపనిషత్తు అదే సత్యాన్ని మళ్లీ మళ్లీ వివిధ కోణాల్లో బోధిస్తుంది.

ఒకసారి తర్కంతో,

ఒకసారి దృష్టాంతంతో,

ఒకసారి ధ్యానంతో,

మరోసారి ఉపాసనతో,

ఇంకోసారి ప్రత్యక్ష అనుభవ దృష్టితో.

ఇది పునరుక్తి కాదు; అదే సత్యాన్ని భిన్న దృక్కోణాల్లో మనస్సులో స్థిరపరచే గురుకృప.

---

ప్రకారాంతరేణ – మరో విధంగా చెప్పడం

భగవత్పాదులు తరచుగా ఒక పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు:

> "ప్రకారాంతరేణ"

అంటే—

"ఇదే విషయాన్ని ఇప్పుడు మరో విధంగా చెబుతాను."

ఇంగ్లీషులో చెప్పే "In other words" అనే భావమే ఇది.

బ్రహ్మసత్యం మారదు.

కానీ శిష్యుని అవగాహన పెరగడానికి గురువు అదే విషయాన్ని కొత్త ఉదాహరణలతో, కొత్త దృష్టితో వివరిస్తాడు.

అందుకే ఉపనిషత్తుల బోధ ఎప్పుడూ విసుగుగా ఉండదు; ప్రతి సారి మరింత లోతుగా మారుతుంది.

---

ఈ ఉపభాగం సారాంశం

బ్రహ్మజ్ఞానం ప్రధానమైనది; కానీ యోగం, సత్యం, శమం, దమం వంటి సాధనలు దానికి సహాయకాలు.

"ప్రణవో ధనుః..." మంత్రం యోగసాధనకు సంకేతం.

మనస్సు పరిశుద్ధం కాకుండా జ్ఞానం స్థిరపడదు.

బ్రహ్మతత్వం అత్యంత సూక్ష్మమైనది కాబట్టి ఉపనిషత్తు దానిని మళ్లీ మళ్లీ వివిధ విధాలుగా బోధిస్తుంది.

గురువు పునరుక్తి చేయడం కాదు; శిష్యుని అవగాహనను క్రమంగా పరిపక్వం చేయడమే ఆయన ఉద్దేశ్యం.🌺

మొదటి భాగం – పరావిద్య మహిమ, బ్రహ్మవిద్య ప్రవేశిక

మూడో ఉపభాగం – బ్రహ్మజ్ఞానం ఎందుకు అంత కష్టంగా అనిపిస్తుంది?

భగవత్పాదులు ఇక్కడ ఒక గొప్ప సత్యాన్ని చెబుతారు.

"బ్రహ్మజ్ఞానం ఎందుకు ఒక్కసారి విన్న వెంటనే అర్థం కాదు?"

దానికి ఆయన ఇచ్చిన సమాధానం:

> "అత్యంత దురవగాహ్యత్వాత్"

అంటే బ్రహ్మతత్వం చాలా సూక్ష్మమైనది. మన బుద్ధి సాధారణంగా బాహ్య ప్రపంచాన్నే గ్రహించడానికి అలవాటు పడింది. కానీ బ్రహ్మం ఇంద్రియాలకు గోచరమయ్యే వస్తువు కాదు; అది స్వయంగా మన స్వరూపమే. అందుకే దానిని గ్రహించడం సులభం కాదు.

---

గురువు ఎందుకు మళ్లీ మళ్లీ బోధిస్తాడు?

భగవత్పాదులు శిష్యుల మనస్తత్వాన్ని బాగా అర్థం చేసుకున్నారు.

ఒక్కసారి విన్న వెంటనే "నాకు అర్థమైంది" అని అనుకోవడం చాలా సులభం. కానీ నిజంగా అనుభవంగా స్థిరపడటం చాలా అరుదు.

అందుకే గురువు అదే విషయాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చెబుతాడు.

ఇది పునరుక్తి కాదు.

అదే సత్యాన్ని కొత్త దృష్టాంతంతో, కొత్త కోణంలో, కొత్త పదాలతో మనస్సులో గట్టిగా నాటే ప్రక్రియ.

శిష్యునికి విసుగు వచ్చినా, గురువు ఆగడు.

ఎందుకంటే గురువు లక్ష్యం శిష్యుడికి సమాచారం ఇవ్వడం కాదు; అనుభవం కలిగించడం.

---

"నాకు అర్థమైంది" అనే భావమే పెద్ద అడ్డంకి

భగవత్పాదులు ఒక హెచ్చరిక కూడా చేస్తున్నారు.

ఎవరో చెప్పారని, పుస్తకంలో చదివామని, లేదా "అహం బ్రహ్మాస్మి" అనే మహావాక్యం విన్నామని మాత్రమే బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగిపోయిందని అనుకోవద్దు.

నిజమైన జ్ఞానం అంటే—

తన హృదయంలో స్వయంగా స్పష్టంగా వెలిగే అనుభవం.

ఇది ఇతరుల ప్రశంసతో రాదు.

ఇది వాదనతో రాదు.

ఇది మాటలతో రాదు.

స్వహృదయ ప్రత్యయం — అంటే తన హృదయంలో తానే ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవడం.

అదే నిజమైన బ్రహ్మజ్ఞానం.

---

స్వాధ్యాయం, శ్రవణం, ప్రవచనం – ఎందుకు అవసరం?

భగవత్పాదులు ఒక అద్భుతమైన సాధన మార్గాన్ని చెబుతారు.

ఎప్పుడూ:

శాస్త్రాన్ని చదవాలి (స్వాధ్యాయం),

గురువు బోధను వినాలి (శ్రవణం),

అవకాశం వచ్చినప్పుడు ఇతరులకు చెప్పాలి (ప్రవచనం).

ఇది ఇతరులను మార్చడానికి కాదు.

మనల్ని మనం మరచిపోకుండా ఉండడానికి.

ఆయన చెప్పిన రెండు ప్రయోజనాలు:

1. తదవిస్మరణార్థం – బ్రహ్మతత్వాన్ని మరచిపోకుండా ఉండటానికి.

2. ధర్మప్రచయార్థం – ధర్మం, జ్ఞానం, అంతఃకరణ శుద్ధి పెరగడానికి.

అందుకే నిజమైన సాధకుడు ఎప్పుడూ శాస్త్రంతో అనుసంధానమై ఉంటాడు.

---

జ్ఞానం మరియు మంచితనం ఒకటేనా?

భగవత్పాదులు ఇక్కడ ఒక సూక్ష్మమైన తేడాను చూపిస్తారు.

చాలా మంచివాడిగా ఉండటం ఒకటి.

బ్రహ్మజ్ఞాని కావడం మరోటి.

మంచితనం గొప్ప గుణమే.

కానీ మంచితనం ఒక్కటే మోక్షాన్ని ఇవ్వదు.

అదే విధంగా, కేవలం అమాయకత్వం కూడా సరిపోదు.

జ్ఞానం లేకపోతే మోక్షం రాదు.

అయితే నిజమైన బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగినవాడు మాత్రం తప్పకుండా సజ్జనుడే అవుతాడు.

అంటే:

మంచివాడికి జ్ఞానం ఉండకపోవచ్చు.

కానీ జ్ఞానికి తప్పకుండా మంచితనం ఉంటుంది.

ఇదే భగవత్పాదులు చెప్పిన అత్యంత సూక్ష్మమైన తేడా.

---

ఈ ఉపభాగం సారాంశం

బ్రహ్మతత్వం అత్యంత సూక్ష్మమైనది కాబట్టి ఒక్కసారి విన్న వెంటనే అర్థం కాదు.

గురువు మళ్లీ మళ్లీ బోధించడం శిష్యుని అనుభవం కోసం.

నిజమైన జ్ఞానం "స్వహృదయ ప్రత్యయం" — తన హృదయంలో ప్రత్యక్షంగా వెలిగేది.

స్వాధ్యాయం, శ్రవణం, ప్రవచనం జ్ఞానాన్ని స్థిరపరుస్తాయి.

మంచితనం గొప్పది; కానీ బ్రహ్మజ్ఞానం లేక మోక్షం లేదు. నిజమైన బ్రహ్మజ్ఞాని మాత్రం తప్పకుండా సజ్జనుడే అవుతాడు.🌺

మొదటి భాగం – పరావిద్య మహిమ, బ్రహ్మవిద్య ప్రవేశిక

నాలుగో ఉపభాగం – సంసార వృక్షం, రెండు పక్షులు, జీవ–ఈశ్వర రహస్యం

మూడో ముండకానికి అవతారిక పూర్తయిన తర్వాత, ఉపనిషత్తు ఒక అద్భుతమైన మంత్రంతో అసలు బోధను ప్రారంభిస్తుంది.

> ద్వా సుపర్ణా సయుజా సఖాయా

సమానం వృక్షం పరిషస్వజాతే ।

తయోరన్యః పిప్పలం స్వాద్వత్తి

అనశ్నన్నన్యో అభిచాకశీతి ॥

ఈ మంత్రం ఉపనిషత్తులలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది.

---

రెండు పక్షులు – ఒకే వృక్షం

ఉపనిషత్తు ఒక దృష్టాంతం చెబుతుంది.

ఒక పెద్ద వృక్షం మీద రెండు అందమైన పక్షులు కూర్చున్నాయి.

రెండూ ఒకే చోట ఉన్నాయి.

రెండూ స్నేహితులే.

కానీ వాటి ప్రవర్తన మాత్రం వేరు.

మొదటి పక్షి ఆ చెట్టు పండ్లను తింటోంది.

తీపి పండ్లు వస్తే ఆనందపడుతోంది.

చేదు పండ్లు వస్తే బాధపడుతోంది.

రెండవ పక్షి మాత్రం ఏ పండూ తినదు.

ఏ సుఖాన్నీ అనుభవించదు.

ఏ దుఃఖాన్నీ అనుభవించదు.

కేవలం నిశ్శబ్ద సాక్షిగా చూస్తూ ఉంటుంది.

---

ఈ వృక్షం నిజంగా ఏది?

భగవత్పాదులు వెంటనే వివరిస్తారు—

ఈ వృక్షం బయట కనిపించే చెట్టు కాదు.

ఇది మన శరీరం, సంసార వృక్షం.

భగవద్గీతలో చెప్పిన ఊర్ధ్వమూల అశ్వత్థ వృక్షమే ఇదని సూచిస్తారు.

దీని మూలం అవ్యక్తమైన మాయ.

దీనికి మరో పేరు క్షేత్రం.

ఇదే కర్మలు, అనుభవాలు, జనన–మరణాల రంగస్థలం.

---

రెండు పక్షులు ఎవరు?

మొదటి పక్షి — జీవుడు.

రెండవ పక్షి — ఈశ్వరుడు లేదా సాక్షి చైతన్యం.

జీవుడు శరీరంతో తాదాత్మ్యం పొంది,

"నేనే సుఖి",

"నేనే దుఃఖి",

"నేనే కర్త",

"నేనే భోక్త"

అని భావించి కర్మఫలాలను అనుభవిస్తుంటాడు.

కానీ సాక్షి చైతన్యం మాత్రం ఎలాంటి ఫలాన్ని అనుభవించదు.

అది కేవలం అన్నిటినీ ప్రకాశింపజేస్తూ చూస్తూ ఉంటుంది.

---

పండ్లు అంటే ఏమిటి?

చెట్టుకు కాసే పండ్లు చెట్టు తినదు.

ఎవరో వచ్చి తింటారు.

అలాగే—

శరీరం కర్మ చేస్తుంది.

మనస్సు ఆలోచిస్తుంది.

ఇంద్రియాలు పనిచేస్తాయి.

కానీ సుఖదుఃఖాలను అనుభవించేది శరీరం కాదు.

అనుభవించేది జీవాభిమానం.

అందుకే ఉపనిషత్తు పండ్లను కర్మఫలాలుగా సూచిస్తుంది.

తీపి పండు — సుఖం.

చేదు పండు — దుఃఖం.

వాటిని ఆస్వాదిస్తూ సంసార చక్రంలో తిరుగుతున్నది జీవుడే.

---

సాక్షి ఎందుకు తినడు?

సాక్షి ఎప్పుడూ కర్త కాదు.

భోక్త కాదు.

ఆయనకు పాపం లేదు.

పుణ్యం లేదు.

జన్మ లేదు.

మరణం లేదు.

అతడు కేవలం ప్రకాశించే చైతన్యం.

అన్నిటికీ సాక్షి.

జీవుడు తన నిజస్వరూపం అదే సాక్షి అని తెలుసుకున్నప్పుడు,

పండ్లు తినే పక్షి భావం అంతమవుతుంది.

అప్పుడు జీవుడు సాక్షితో ఏకత్వాన్ని అనుభవిస్తాడు.

ఇదే ఉపనిషత్తు చెప్పే మోక్షం.

---

ఈ ఉపభాగం సారాంశం

రెండు పక్షుల దృష్టాంతం జీవుడు–ఈశ్వరుడి సంబంధాన్ని వివరిస్తుంది.

వృక్షం అంటే శరీరం లేదా సంసార వృక్షం.

పండ్లు అంటే కర్మఫలాలు.

జీవుడు వాటిని అనుభవిస్తాడు; సాక్షి చైతన్యం కేవలం చూస్తుంది.

జీవుడు తన సాక్షి స్వరూపాన్ని గుర్తించినప్పుడు భోక్తృత్వం తొలగి మోక్షం సిద్ధిస్తుంది.🌺

రెండో భాగం – మొదటి ఉప భాగం

జీవుడు ఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు – ఈశ్వరుడు సాక్షిగా ఉంటాడు

ముండకోపనిషత్తు చెప్పిన “ఒకే చెట్టుపై రెండు పక్షులు” అనే దృష్టాంతం వేదాంతంలోని అత్యంత గొప్ప బోధలలో ఒకటి. ఈ ఉపమానం ద్వారా జీవుడు ఎవరు? ఈశ్వరుడు ఎవరు? ఇద్దరి మధ్య తేడా ఏమిటి? అన్నది స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.

శరీరమనే ఈ సంసార వృక్షంలో అనేక కర్మలు జరుగుతాయి. ఆ కర్మలకు ఫలితాలుగా సుఖం, దుఃఖం, లాభం, నష్టం వంటి అనుభవాలు వస్తాయి. కానీ ఈ అనుభవాలను శరీరం అనుభవించదు, ఎందుకంటే శరీరం జడమైనది. అలాగే ఈ జడ ప్రపంచం కూడా ఏమీ అనుభవించదు.

అనుభవించేది ఒక్క జీవుడే. శరీరం కేవలం ఒక ఉపాధి (సాధనం) మాత్రమే. ఆ ఉపాధి ద్వారా సుఖదుఃఖాలను అనుభవించేది చైతన్యంతో కూడిన జీవుడు.

దీనిని గురువుగారు ఒక అందమైన ఉదాహరణతో చెప్పారు.

“కప్పు కాఫీ తాగదు.”

కాఫీ కప్పులో ఉంటుంది. కానీ కప్పు దానిని తాగదు. చేతి కూడా తాగదు. నోరు కూడా కేవలం లోపలికి పంపిస్తుంది. అసలు రుచిని గ్రహించేది చైతన్యంతో కూడిన జీవుడే.

అలాగే శరీరం కూడా కేవలం ఒక సాధనం. శరీరం కాదు అనుభవించేది. అనుభవించేది శరీరంలో ఉన్న చైతన్య జీవుడు.

అందుకే సంసార వృక్షం కూడా అనుభవించదు. వృక్షం వృక్షమే. పండు పండే. కానీ పండును తిని ఆనందించేది పక్షి.

అదేవిధంగా ఈ శరీరం, ప్రపంచం, కర్మలు అన్నీ వేదిక మాత్రమే. వాటి ఫలితమైన సుఖదుఃఖాలను అనుభవించేది జీవుడు.

ఇక్కడ ఉపనిషత్తు చెప్పిన రెండు పక్షులు ఎవరు?

శంకరభగవత్పాదులు ఇలా వివరిస్తారు—

ఒక పక్షి జీవుడు.

మరొక పక్షి ఈశ్వరుడు.

ఈ ఇద్దరూ ఒకే శరీర వృక్షంలో ఉన్నారు.

కానీ జీవుడు సాధారణుడు కాదు. అతని మీద అనేక భారాలు ఉన్నాయి.

అవిద్య

కామం

కర్మ

వాసనలు

సూక్ష్మశరీర ఉపాధి

ఈ అన్నింటినీ మోస్తూ జీవుడు శరీరంలో కూర్చున్నాడు.

దీనినే శంకరులు “లింగోపాధి” అని పిలుస్తారు.

లింగశరీరం (సూక్ష్మశరీరం) అంటే ముఖ్యంగా మనస్సు మరియు ప్రాణం.

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గ్రహించాలి.

మనస్సే జీవుడు కాదు.

ప్రాణమే జీవుడు కాదు.

ఈ రెండూ కూడా సూక్ష్మశరీరంలోని ఉపాధులు మాత్రమే.

అయితే జీవుడు ఎవరు?

ఈ మనస్సు, ప్రాణం అనే ఉపాధులను ఉపయోగిస్తున్న చైతన్యమే జీవుడు.

దీనిని ఒక వాహన ఉదాహరణతో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

కారు ఒకటి ఉంది.

డ్రైవర్ ఒకడు.

కారు డ్రైవర్ కాదు. డ్రైవర్ కారు కాదు.

అలాగే—

మనస్సు వాహనం.

ప్రాణం వాహనం.

వాటిని ఉపయోగిస్తున్న చైతన్యమే జీవుడు.

అందుకే మరణ సమయంలో శరీరం పడిపోతుంది. మనస్సు–ప్రాణాలతో కూడిన సూక్ష్మశరీరాన్ని ఆశ్రయించిన జీవుడు తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తాడు.

ఇక్కడితో మొదటి ఉపభాగం పూర్తయింది.

తర్వాత రెండో భాగం – రెండో ఉపభాగంలో సూక్ష్మశరీరం, యాతనాశరీరం, అపరావిద్య–పరావిద్య, జీవుడు–ఈశ్వరుడి నిజమైన భేదం గురించి గురువుగారి అద్భుతమైన వివరణను కొనసాగిద్దాం.🌺

రెండో భాగం – రెండో ఉప భాగం

అపరావిద్యలో జీవుడు బంధి – పరావిద్యలో బ్రహ్మమే సత్యం

మరణం వచ్చినప్పుడు ఈ స్థూల శరీరం ఇక్కడే పడిపోతుంది. కానీ జీవుడు అంతరించిపోడు. మనస్సు, ప్రాణం అనే సూక్ష్మశరీరాన్ని ఆశ్రయించి తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తాడు. శాస్త్రాలలో యమలోకం, యాతనాశరీరం, స్వర్గ–నరక అనుభవాలు వంటి వర్ణనలు కూడా ఈ సూక్ష్మశరీరానికే సంబంధించినవి.

అయితే గురువుగారు వెంటనే ఒక గొప్ప హెచ్చరిక చేస్తారు:

"ఇవన్నీ అపరావిద్య దృష్టిలో మాత్రమే సత్యాలుగా కనిపిస్తాయి."

అజ్ఞానం ఉన్నంతవరకు—

ఇహలోకం ఉంది,

పరలోకం ఉంది,

స్వర్గం ఉంది,

నరకం ఉంది,

పుణ్యం ఉంది,

పాపం ఉంది,

జన్మలు ఉన్నాయి,

జన్మాంతరాలు ఉన్నాయి,

సుఖాలు, దుఃఖాలు ఉన్నాయి.

ఇవన్నీ అనుభవించక తప్పదు.

కానీ జ్ఞానోదయం జరిగిన క్షణం నుండి ఈ భేదాలన్నీ లయమైపోతాయి.

అప్పుడు మిగిలేది ఒక్కటే—

సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ

అయం ఆత్మా బ్రహ్మ

ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ

అహం బ్రహ్మాస్మి

ఇవే పరావిద్య యొక్క అంతిమ సత్యాలు.

అందుకే గురువుగారు ఒక గొప్ప సాధనను సూచిస్తారు:

"యావజ్జీవం ఉపనిషత్తులు వినాలి. బ్రహ్మసూత్రాలు వినాలి. భగవద్గీత వినాలి. ఈ శ్రవణమే జీవితం అంతా కొనసాగాలి."

ఎందుకంటే ఈ జ్ఞానమే మనకు మరణభయాన్ని తొలగిస్తుంది.

జీవుడు "నేనే శరీరం" అని భావిస్తే మరణం వస్తుంది.

కానీ "నేనే బ్రహ్మను" అని స్థిరపడితే మరణానికే సాక్షిగా నిలుస్తాడు.

గురువుగారు ఒక అందమైన ఉదాహరణ ఇస్తారు.

మనము అన్నం తింటాం.

అన్నం మనలో లయమవుతుంది.

చనిపోతున్నది అన్నమా?

లేక మనమా?

చనిపోతున్నది అన్నమే.

తినేవాడు చనిపోడు.

అలాగే శరీరాలు వస్తాయి, పోతాయి.

అనుభవాలు వస్తాయి, పోతాయి.

కానీ వాటిని సాక్షిగా తెలుసుకుంటున్న చైతన్యం ఎప్పటికీ నశించదు.

అందుకే విష్ణు సహస్రనామంలో "అన్నం" అనే నామానికి ఒక గొప్ప భావం ఉంది.

అన్నిటినీ మింగేది కూడా ఆయనే.

మింగబడేది కూడా ఆయనే.

కానీ నిజానికి నశించేది నామరూపమే; చైతన్యం కాదు.

ఈ నేపథ్యంతో ఉపనిషత్తు చెప్పిన రెండు పక్షులను శంకరభగవత్పాదులు మరింత స్పష్టంగా వివరిస్తారు.

ఒక పక్షి — లింగోపాధితో కూడిన జీవుడు.

మరొక పక్షి — నిత్యశుద్ధ, నిత్యబుద్ధ, నిత్యముక్త స్వరూపుడైన ఈశ్వరుడు.

ఇద్దరూ ఒకే శరీర వృక్షంలో ఉన్నా, ఒకడు ఫలాన్ని తింటాడు; మరొకడు కేవలం సాక్షిగా చూస్తాడు.

ఇదే జీవుడు–ఈశ్వరుడు భేదాన్ని అర్థం చేసుకునే మొదటి కీలకమైన మెట్టు.🌺

రెండో భాగం – మూడో ఉప భాగం

దేహాత్మాభిమానం వల్లే జీవబంధం – సాక్షి స్వరూపమే ఈశ్వరుడు

ఉపనిషత్తు చెప్పిన రెండు పక్షులలో ఒకటి జీవుడు, మరొకటి ఈశ్వరుడు.

జీవుడు లింగోపాధి (సూక్ష్మశరీరం)తో కూడి శరీర వృక్షాన్ని ఆశ్రయిస్తాడు. ఈ శరీరాన్నే "నేను" అని భావించడం అతని మొదటి పొరపాటు.

గురువుగారు దీనిని ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణతో వివరిస్తారు.

ఒక పక్షి వచ్చి చెట్టు కొమ్మపై వాలింది అనుకుందాం.

అది, "ఈ చెట్టే నేనే. ఈ కొమ్మ, ఈ ఆకులు, ఈ కాయలు, ఈ పండ్లు అన్నీ నేనే" అని అనుకుంటే, అది ఇక ఎగరలేను.

కానీ, "నేను చెట్టు మీద కూర్చున్నాను. చెట్టు నేను కాదు" అని తెలుసుకుంటే, అది ఎప్పుడైనా ఎగిరిపోగలదు.

అదే విధంగా జీవుడు—

"నేను శరీరంలో ఉన్నాను" అని తెలుసుకుంటే విముక్తి వైపు ప్రయాణం మొదలవుతుంది.

"నేనే శరీరం" అని అనుకుంటే బంధంలోనే మిగిలిపోతాడు.

ఇదే దేహాత్మాభిమానం.

ఈ దేహాత్మాభిమానమే సంసారానికి మూలకారణం.

ఈ శరీర వృక్షానికి కర్మల వల్ల పుట్టిన సుఖ–దుఃఖ రూపమైన రెండు ఫలాలు ఉంటాయి.

జీవుడు వాటిని ఎంతో ఆసక్తితో అనుభవిస్తాడు.

శంకరభగవత్పాదులు చెబుతారు—

"ద్విఫలం కర్మనిష్పన్నం"

అంటే కర్మల వల్ల పుట్టిన రెండు ఫలాలు—

సుఖం

దుఃఖం

జీవుడు వీటినే నిజమని భావించి రుచిచూస్తూ ఉంటాడు.

ఒక్కో సుఖం ఒక్కో రుచి.

ఒక్కో దుఃఖం ఒక్కో బాధ.

అవన్నీ అనుభవిస్తూ జీవుడు మరింత సంసారంలో చిక్కుకుంటాడు.

కానీ శంకరులు ఒక ముఖ్యమైన మాట చెబుతారు—

"ఉభౌ తే అవివేకతః."

ఈ ఫలాలను నిజమని భావించి తినడం అంతా అవివేకం వల్లే.

వివేకం ఉంటే జీవుడు తెలుసుకుంటాడు—

"నేను సుఖాన్ని అనుభవించే వాడిని కాదు. దుఃఖాన్ని అనుభవించే వాడిని కాదు. నేను వాటికి సాక్షిని."

అప్పుడు రెండవ పక్షి అయిన ఈశ్వరుడు ఎలా ఉంటాడు?

ఆయన—

నిత్యశుద్ధుడు,

నిత్యబుద్ధుడు,

నిత్యముక్తుడు,

సర్వజ్ఞుడు.

ఆయన ఏ కర్మఫలాన్నీ అనుభవించడు.

ఏ సుఖానికీ, ఏ దుఃఖానికీ లోబడడు.

అన్ని జీవులలో అంతర్యామిగా ఉండి, అందరికీ సాక్షిగా ఉంటాడు.

ఆయన పని ఒక్కటే—

సాక్షిత్వం.

అందుకే ఉపనిషత్తు చెబుతుంది—

"అనశ్నన్నన్యో అభిచాకశీతి."

అంటే—

"మరొక పక్షి ఏ ఫలాన్నీ తినకుండా కేవలం చూస్తూ ఉంటుంది."

ఇక్కడ "చూడడం" అంటే కళ్లతో చూడడం కాదు.

అది సాక్షి చైతన్యంగా ఉండడం.

అదే ఈశ్వరుని స్వరూపం.

ఆయన కర్త కాదు.

భోక్త కూడా కాదు.

ఆయన ఉనికే అన్ని క్రియలకు ఆధారం.

ఒక రాజు సభలో కూర్చుంటే, సేవకులు తమ పనులను తామే చేస్తారు.

రాజు ప్రతి పనిని స్వయంగా చేయడు.

కానీ ఆయన సాన్నిధ్యమే అందరినీ పనిచేయిస్తుంది.

అదేవిధంగా ఈశ్వరుడు కూడా సాక్షి సాన్నిధ్యంతోనే జగత్తు వ్యవహారాన్ని నడిపిస్తాడు.

జీవుడు అనుభవిస్తాడు.

ఈశ్వరుడు చూస్తాడు.

ఈ భేదాన్ని సరిగా గ్రహించినప్పుడే, జీవుడు తన నిజస్వరూపమైన సాక్షి చైతన్యాన్ని గుర్తించి విముక్తి మార్గంలో అడుగుపెడతాడు.🌺

రెండో భాగం – మూడో ఉప భాగం

సాక్షి ఈశ్వరుని దర్శించినప్పుడు జీవుని శోకం నశిస్తుంది

ఉపనిషత్తు ఈ దశలో అత్యంత గొప్ప మంత్రాన్ని మన ముందుకు తెస్తుంది—

> సమానే వృక్షే పురుషో నిమగ్నో

అనీశయా శోచతి ముహ్యమానః ।

జుష్టం యదా పశ్యత్యన్యమీశమస్య

మహిమానమితి వీతశోకః ॥

శంకరభగవత్పాదులు ఈ మంత్రాన్ని అద్భుతంగా వివరిస్తారు.

సమానే వృక్షే — అదే ఒకే వృక్షంలో, అంటే ఈ శరీరంలో,

పురుషః నిమగ్నః — జీవుడు పూర్తిగా మునిగిపోయాడు.

ఎందులో మునిగిపోయాడు?

శరీరంలో కాదు.

అవిద్య, కామ, కర్మ, రాగ, ద్వేష, వాసనల భారంలో మునిగిపోయాడు.

శంకరులు అంటారు—

"అవిద్య–కామ–కర్మ–ఫల–రాగాది గురుభారాక్రాంతః."

అంటే జీవుడు తన అసలు స్వరూపాన్ని మరిచి, అజ్ఞానం, కోరికలు, కర్మలు, వాటి ఫలాలు, రాగద్వేషాలు అనే భారాలన్నీ తనపై మోసుకుంటూ సంసారంలో నలుగుతున్నాడు.

అందువల్ల ఉపనిషత్తు చెబుతుంది—

"అనీశయా శోచతి ముహ్యమానః."

అంటే—

తన నిజమైన ఈశ్వరస్వరూపం తెలియక,

తానే అసహాయుడిని అని భావించి,

ఎల్లప్పుడూ శోకిస్తూ,

మోహంలో జీవిస్తాడు.

"నేను చిన్నవాడిని."

"నేను బలహీనుడిని."

"నా సమస్యలు చాలా పెద్దవి."

"నా జీవితమే కష్టాలతో నిండిపోయింది."

ఇవి అన్నీ అనీశభావం వల్లే.

అంటే—

"నేను ఈశ్వరస్వరూపుడిని కాదు" అనే అజ్ఞానం.

కానీ ఒక అద్భుతమైన మలుపు వస్తుంది.

ఉపనిషత్తు చెబుతుంది—

"యదా పశ్యతి అన్యం ఈశమ్…"

ఎప్పుడైతే ఈ జీవుడు తన పక్కనే ఉన్న ఆ మరొక పక్షిని — అంటే సాక్షి ఈశ్వరుని దర్శిస్తాడో,

అప్పుడు అతనికి ఒక గొప్ప సత్యం తెలుస్తుంది.

ఆ సాక్షి ఎవరో వేరే దేవుడు కాదు.

అదే తన నిజమైన స్వరూపం.

ఆయన మహిమను దర్శించినప్పుడు—

"వీతశోకః."

అంటే—

శోకం పూర్తిగా నశిస్తుంది.

ఎందుకు?

ఎందుకంటే ఇప్పటివరకు—

"నేను భోక్తను."

"నేను కర్తను."

"నేనే బాధపడుతున్నాను."

అని అనుకున్నాడు.

ఇప్పుడు మాత్రం—

"నేను నిత్యసాక్షిని."

"నేను నిత్యశుద్ధుడిని."

"నేను నిత్యముక్తుడిని."

అని ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకుంటాడు.

అక్కడి నుంచే జీవుడు ఈశ్వరునితో అభేదాన్ని గ్రహించడం ప్రారంభమవుతుంది.

జీవుడు మారడు.

ఈశ్వరుడు కూడా కొత్తగా రాడు.

మారేది దృష్టి మాత్రమే.

అవిద్య దృష్టి తొలగి, ఆత్మదృష్టి ఉదయించినప్పుడు, ఒకే శరీర వృక్షంలో ఉన్న రెండు పక్షులు వేరువేరు కావని, సాక్షి చైతన్యమే తన అసలు స్వరూపమని జీవుడు ప్రత్యక్షంగా అనుభవిస్తాడు.

అదే ముండకోపనిషత్తు బోధించిన జీవుడు–ఈశ్వరుడు భేదాభేద రహస్యం.🌺

రెండో భాగం – నాలుగో ఉప భాగం

జీవుడు–ఈశ్వరుడు భేదం తొలగి అద్వైత సత్యం ప్రత్యక్షమవుతుంది

ఈ మంత్రంలోని అంతిమ బోధ ఏమిటంటే—జీవుడు తనను శరీరంగా భావించినంత కాలం సంసారంలో మునిగిపోతాడు. కానీ తనలోనే సాక్షిగా ఉన్న ఈశ్వరుని దర్శించిన క్షణం నుండి శోకం, మోహం, భయం అన్నీ కరిగిపోతాయి.

శంకరభగవత్పాదులు చెబుతారు—జీవుడు సంసార వృక్షంలో మునిగిపోవడానికి కారణం అవిద్య. అవిద్య వల్లే "నేనే శరీరం", "నేనే కర్త", "నేనే భోక్త" అనే భావనలు ఏర్పడతాయి. ఈ భావనలే జనన–మరణ చక్రానికి కారణం.

అయితే అదే జీవుడు ఎప్పుడైతే తన పక్కనే ఉన్న రెండవ పక్షిని—అంటే ఈశ్వరస్వరూపమైన సాక్షి చైతన్యాన్ని—గుర్తిస్తాడో, అప్పుడే అతని దృష్టి మారిపోతుంది.

ఇక్కడ గమనించవలసిన ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే—

ఈశ్వరుడు కొత్తగా వచ్చి జీవుడిని రక్షించడు.

జీవుడు ఎక్కడికీ వెళ్లి ఈశ్వరుణ్ణి వెతకాల్సిన అవసరం లేదు.

ఒకే శరీరంలో, ఒకే హృదయంలో ఇద్దరూ ఉన్నట్లు కనిపించినా, వాస్తవానికి సాక్షి చైతన్యమే సత్యం.

జీవుడు అనుభవించే పక్షి.

ఈశ్వరుడు సాక్షిగా ఉండే పక్షి.

కానీ ఈ రెండూ రెండు వేర్వేరు చైతన్యాలు కావు. ఉపాధి వల్ల మాత్రమే భేదం కనిపిస్తుంది.

ఉపాధి తొలగితే—

జీవుడు లేడు,

భోక్త లేడు,

కర్త లేడు,

మిగిలేది ఒక్కటే శుద్ధ చైతన్య బ్రహ్మం.

అందుకే గురువుగారు మళ్లీ మళ్లీ చెప్పేది—

"దేహాన్ని పట్టుకుంటే బంధం. సాక్షిని పట్టుకుంటే మోక్షం."

జీవుడు ఫలాలను తినే పక్షిగా ఉండటం నుంచి, ఫలాలకు సాక్షిగా ఉన్న పక్షి స్వరూపాన్ని గుర్తించడమే వేదాంత సాధన.

ఈ మంత్రం మొత్తం చెప్పే సారాంశం ఇదే:

వృక్షం — శరీరం / సంసారము.

పండ్లు — సుఖదుఃఖ రూప కర్మఫలాలు.

మొదటి పక్షి — జీవుడు (భోక్త, కర్త, అవిద్యతో బంధితుడు).

రెండవ పక్షి — ఈశ్వరుడు (సాక్షి, నిత్యశుద్ధ, నిత్యముక్త స్వరూపుడు).

చివరికి జీవుడు సాక్షి స్వరూపాన్ని దర్శించినప్పుడు "వీతశోకః" — శోకరహితుడవుతాడు.

ఇదే ముండకోపనిషత్తు బోధించిన జీవుడు–ఈశ్వరుడు భేదాభేద రహస్యం. మొదట భేదం కనిపిస్తుంది. విచారణతో ఉపాధి తొలగినప్పుడు ఆ భేదం కూడా లయమై, "అహం బ్రహ్మాస్మి" అనే అద్వైత సత్యం మాత్రమే మిగులుతుంది.🌺

మూడో భాగం – మొదటి ఉప భాగం

అద్వైత భావనతో పరమాత్మను దర్శించే అర్హత ఎలా వస్తుంది?

ఈ భాగంలో గురువుగారు ఒక గొప్ప రహస్యాన్ని వెల్లడిస్తున్నారు. ఆత్మసాక్షాత్కారం ఒక్క జన్మలో అకస్మాత్తుగా లభించేది కాదు. అనేక జన్మల సాధన, శుద్ధధర్మం, గురుకృప, చిత్తశుద్ధి—ఇవన్నీ కలిసినప్పుడే పరమాత్మ దర్శనానికి అర్హత కలుగుతుంది.

శంకరభగవత్పాదులు ఇలా వివరిస్తారు:

"ఆజవన్య భావమాపన్నః కదాచిత్..."

అంటే, ఎప్పుడో ఒక జన్మలో కాదు—అనేక జన్మలు గడిచిన తర్వాత, అనేక సాధనలు చేసిన తర్వాత, మనస్సు క్రమంగా పరిపక్వమవుతుంది.

గురువుగారు దీనిని ఒక సరళమైన ఉదాహరణతో చెబుతారు.

చిన్నప్పుడు పాఠశాలలో హ్యాండ్‌రైటింగ్ అభ్యాసం చేయించేవారు. మొదట అక్షరాలు వంకరగా ఉంటాయి. మళ్లీ మళ్లీ వ్రాస్తూ ఉంటే ఒక రోజు గురువు, "ఇప్పుడు నీ రాత బాగుంది" అని చెప్పేవారు.

అలాగే ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో కూడా—

ఒక జన్మలో కొంత సాధన,

ఇంకో జన్మలో మరికొంత శుద్ధి,

మరొక జన్మలో మరింత వైరాగ్యం,

ఇలా ఎన్నో జన్మల సాధన ఫలితంగా ఒక రోజు నిర్దోషమైన చిత్తం సిద్ధమవుతుంది.

శంకరులు దీనినే "శుద్ధధర్మసంచితనిమిత్తః" అని అంటారు.

అంటే—

శుద్ధమైన ధర్మాన్ని అనేక జన్మలుగా పోగు చేసుకున్న ఫలితంగా, ఒక రోజు మనిషికి మహాభాగ్యం కలుగుతుంది.

అది ఏమిటి?

సద్గురువు లభించడం.

గురువుగారు ఎంతో భావోద్వేగంగా చెబుతారు—

"పూర్వపుణ్య పరిపాకం వల్లనే మనం కలుసుకోగలిగాం."

ఒక నిజమైన వేదాంత తరగతిలో కూర్చోవడం కూడా యాదృచ్ఛికం కాదు.

అది పూర్వజన్మ పుణ్యఫలం.

శంకరులు అంటారు—

"ఏనచిత్ పరమకారుణికేన…"

అంటే—

ఒక మహాకరుణామూర్తి అయిన సద్గురువు ఎప్పుడో ఒక జన్మలో మన జీవితంలో ప్రత్యక్షమవుతాడు.

ఆయన కేవలం బోధించడు.

"దర్శితయోగమార్గః"

అంటే—

యోగమార్గాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూపిస్తాడు.

ఇక్కడ గురువుగారు ఒక గొప్ప విషయాన్ని చెబుతారు.

సద్గురువు కావాలంటే కేవలం పాండిత్యం సరిపోదు.

ఆయనకు అపారమైన భూతదయ, అపారమైన కరుణ ఉండాలి.

ఎందుకంటే జీవుడు అజ్ఞానంలో ఎంత లోతుగా చిక్కుకున్నాడో గురువుకే తెలుస్తుంది.

అందుకే ఆయన ఓపికగా, ప్రేమగా, దయతో, శిష్యుడిని మెల్లగా ఆత్మజ్ఞాన మార్గంలో నడిపిస్తాడు.

కానీ గురువు చెప్పడమే సరిపోదు.

శిష్యుడు కూడా సిద్ధంగా ఉండాలి.

శంకరులు వెంటనే శిష్యుని అర్హతలను చెబుతారు—

అహింస,

సత్యం,

బ్రహ్మచర్యం,

సర్వత్యాగం,

శమం,

దమం,

చిత్తశుద్ధి.

ఇవి లేకపోతే గురువు చెప్పిన మాట హృదయంలో నిలవదు.

గురువుగారు హెచ్చరిస్తారు—

మనస్సులో హింస, ద్వేషం, అసూయ, అలజడి, ఆసక్తులు నిండిపోయి ఉంటే వేదాంతబోధ బుర్రలోకి ఎక్కదు.

అందుకే శిష్యుడు శాంతమైన మనస్సుతో, ఏకాగ్రచిత్తంతో, సంపూర్ణమైన ఆధ్యాత్మిక ఆసక్తితో గురువు ముందుకు రావాలి.

అప్పుడే గురుబోధ హృదయంలో బీజంలా నాటుకొని, ఒక రోజు ఆత్మసాక్షాత్కారంగా వికసిస్తుంది.🌺

మూడో భాగం – రెండో ఉప భాగం

యోగం, చిత్తశుద్ధి, ధ్యానం – ఈశ్వర దర్శనానికి సిద్ధమైన మనస్సు

గురువుగారు ఈ భాగంలో ఒక అత్యంత ముఖ్యమైన విషయాన్ని చెబుతున్నారు. యోగం, కర్మ, భక్తి అన్నీ ఉపకరణాలు మాత్రమే; అంతిమ లక్ష్యం ఆత్మసాక్షాత్కారం. అందుకే మనస్సు పూర్తిగా సిద్ధపడాలి.

శంకరభగవత్పాదులు చెబుతారు—

"సమాహితాత్మా"

అంటే ఏకాగ్రచిత్తుడు.

గురువు ముందు కూర్చున్నప్పుడు మనస్సు ఎక్కడికక్కడ తిరుగుతూ ఉండకూడదు. ఒక గంట, రెండు గంటలు గురువు బోధిస్తున్నప్పుడు ప్రతి మాట బ్లాటింగ్ పేపర్ సిరాను పీల్చుకున్నట్లు హృదయంలో ఇంకిపోవాలి.

ఇదే నిజమైన శ్రవణం.

అంతకుముందు ఎన్నో యోగాలు చేసి ఉండవచ్చు.

ఎన్నో కర్మానుష్ఠానాలు చేసి ఉండవచ్చు.

ఎన్నో పూజలు, జపాలు, తపస్సులు చేసి ఉండవచ్చు.

కానీ గురువుగారు స్పష్టంగా చెబుతారు—

అవి వేరు; ఆత్మజ్ఞానానికి కావలసిన సిద్ధత వేరు.

శంకరులు దీనినే ఇలా సూచిస్తారు—

"జుష్టం సేవితమనేకైర్యోగమార్గైః కర్మభిశ్చ."

అంటే అనేక యోగమార్గాలు, అనేక కర్మలు చేసినా, చివరికి మనస్సు బ్రహ్మవిచారణకు సిద్ధం కావాలి.

గురువుగారు ఒక అందమైన ఉపమానం ఇస్తారు.

రాగి,

ఇత్తడి,

వెండి,

ఇవి కూడా లోహాలే.

కానీ బంగారం వాటన్నిటికంటే శ్రేష్ఠం.

అలాగే—

యోగం,

కర్మ,

భక్తి,

ఇవి అన్నీ పవిత్రమైన మార్గాలే.

కానీ బ్రహ్మజ్ఞానం అపరంజి బంగారం.

మిగిలినవి దానికి సిద్ధం చేసే సాధనాలు మాత్రమే.

ఆ తరువాత గురువుగారు అత్యంత సూక్ష్మమైన విషయాన్ని చెబుతారు.

"ఏ క్షణంలో గురుకృప కలుగుతుందో ఎవరూ చెప్పలేరు."

ఎప్పుడు అంతర్ముఖత సంపూర్ణమవుతుందో,

ఎప్పుడు మనస్సు పూర్తిగా పరిశుద్ధమవుతుందో,

అప్పుడే ఒక అద్భుతమైన మార్పు జరుగుతుంది.

"ధ్యాయమానః పశ్యతి…"

ధ్యానంలో స్థిరపడిన సాధకుడు తన దృష్టిని బయట నుండి లోపలికి తిప్పుకుంటాడు.

అప్పుడు అతనికి కనిపించేది ఇంకో ప్రపంచం కాదు.

తనలోనే ఉన్న ఈశ్వరసాక్షి.

శంకరులు ఇలా అంటారు—

"అన్యం వృక్షోపాధి లక్షణాత్ విలక్షణం ఈశం."

అంటే—

శరీర వృక్షానికి భిన్నమైన, ఉపాధులకు అతీతమైన, ఎప్పటినుంచో సాక్షిగా ఉన్న ఈశ్వరుడిని సాధకుడు దర్శిస్తాడు.

ఇంతకాలం జీవుడు పండ్లనే చూస్తూ ఉన్నాడు.

సుఖాన్ని చూస్తున్నాడు.

దుఃఖాన్ని చూస్తున్నాడు.

కర్మఫలాలనే చూస్తున్నాడు.

అందుకే పక్కనే ఉన్న సాక్షి కనిపించలేదు.

ఒక్కసారి దృష్టి బయట నుండి లోపలికి తిరిగితే—

అదే సాక్షి ప్రత్యక్షమవుతుంది.

ఆ ఈశ్వరుడు—

సంసారానికి అతీతుడు,

ఆకలి లేనివాడు,

దాహం లేనివాడు,

శోకం లేనివాడు,

మోహం లేనివాడు,

వృద్ధాప్యం లేనివాడు,

మరణం లేనివాడు.

శంకరులు ఈ ఆరు లక్షణాలను వివరిస్తూ చెబుతారు—

అశన, పిపాస — సూక్ష్మశరీరానికి సంబంధించినవి.

శోక, మోహ — కారణశరీరానికి సంబంధించినవి.

జర, మృత్యు — స్థూలశరీరానికి సంబంధించినవి.

ఈ మూడింటినీ దాటి ఉన్నవాడే నిజమైన ఈశ్వరస్వరూపుడు.

అందుకే గురువుగారు ఈ భాగం చివర ఒక గొప్ప సందేశం ఇస్తారు—

త్రిపురాసుర సంహారం అనేది బయట జరిగిన యుద్ధం కాదు.

మనలోని—

స్థూలశరీరం,

సూక్ష్మశరీరం,

కారణశరీరం

అనే మూడు పురాలను జ్ఞాననేత్రంతో దహనం చేయడమే నిజమైన త్రిపురాసుర సంహారం.

అప్పుడు సాధకుడు త్రిపురాంతక శివస్వరూపుడిగా తన నిజమైన ఆత్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకుంటాడు.🌺

మూడో భాగం – మూడో ఉప భాగం

"అయమహమస్మి" – ఈశ్వరుడే నేనే అనే అద్వైత సాక్షాత్కారం

ఈశ్వరుడిని దర్శించిన తరువాత కూడా సాధన పూర్తికాదు. గురువుగారు ఇప్పుడు అద్వైత బోధలో అత్యున్నతమైన మెట్టును చూపిస్తున్నారు.

శంకరభగవత్పాదులు చెబుతారు—

"అయం అహమస్మి."

అంటే—

"ఆ ఈశ్వరుడే నేనే."

ఇక్కడ భక్తి ద్వైత భావంలో ఆగిపోదు.

"దేవుడు నా వాడు", "నేను దేవుని దాసుడిని" అనే భావం కూడా ఇక్కడ పూర్తిగా లయమవుతుంది.

ఎందుకంటే అద్వైతంలో—

దేవుడు వేరు, నేను వేరు కాదు.

అందుకే గురువుగారు స్పష్టంగా చెబుతారు—

ఈశ్వరుణ్ణి బయట వెతకవద్దు.

ఆయనను సేవించడమే పరమగమ్యం కాదు.

ఆయనే నేనే అని గుర్తించడం పరమజ్ఞానం.

అదే నిజమైన ఆత్మసాక్షాత్కారం.

ఈ స్థితిలో సాధకుడు ఇలా భావిస్తాడు—

నేను ఈ చిన్న శరీరం కాదు.

నేను మనస్సు కాదు.

నేను పరిమిత జీవుడు కాదు.

నేనే సర్వవ్యాపి పరమాత్మను.

అప్పుడు శంకరులు మరింత గొప్ప సత్యాన్ని చెబుతారు—

"సర్వస్య జగతః ఆత్మ."

అంటే—

ఈ ప్రపంచమంతటికీ ఆత్మ ఒకటే.

ఆ ఆత్మ నేనే.

అప్పుడు ప్రపంచం బయట కనిపించదు.

ప్రపంచమంతా తన స్వరూపంగా అనుభవమవుతుంది.

గురువుగారు ఒక గొప్ప తేడాను చూపిస్తారు.

ఇప్పుడు మన అహంకారం చాలా చిన్నది.

"నేను ఈ శరీరం."

మమకారం కూడా చిన్నదే.

"ఇది నా ఇల్లు."

"ఇది నా కుటుంబం."

"ఇది నా ఆస్తి."

ఇంతవరకే.

ఇది పరిమిత అహంకారం, పరిమిత మమకారం.

కానీ బ్రహ్మజ్ఞానం వచ్చిన తరువాత—

అహంకారం నశించదు.

అది పూర్ణ అహంకారంగా మారుతుంది.

"నేనే పరమాత్మ."

అలాగే మమకారం కూడా పూర్ణమవుతుంది.

"ఈ విశ్వమంతా నా విభూతి."

అప్పుడు ఎవరు పరాయి కారు.

ఏ వస్తువు పరాయి కాదు.

సమస్త జగత్తూ తన స్వరూప విస్తారమే.

ఇదే ఈశావాస్య ఉపనిషత్తు బోధించే భావం.

"మాగృధః కస్యస్విద్ధనం."

ఎవరి సొమ్ము అని ఆశపడుతున్నావు?

అంతా నీ స్వరూపమే కదా!

గురువుగారు ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ చెబుతారు.

ఒక వ్యక్తి తన జేబులో ఉన్న డబ్బునే వేరేవాడిదని భావించి దొంగిలించానని సంతోషపడితే ఎంత విచిత్రమో—

అలాగే ప్రపంచమంతా పరమాత్మ స్వరూపమే అయినప్పుడు,

దానిలో "ఇది నాది", "అది నీది" అనే భావం అజ్ఞానం మాత్రమే.

ఈ జ్ఞానం కలిగినవాడికి ఒక అపూర్వమైన తృప్తి కలుగుతుంది.

ప్రపంచమంతా నేనే.

ప్రపంచమంతా నా విభూతి.

ఈ భావమే శోకాన్ని, భయాన్ని, అసూయను, స్వార్థాన్ని పూర్తిగా కరిగిస్తుంది.

ఇదే అద్వైతానుభూతికి ద్వారం.

ఇక్కడ భక్తుడు జ్ఞానిగా వికసిస్తాడు.

జీవుడు ఈశ్వరుడితో ఏకత్వాన్ని అనుభవించి,

"అహం బ్రహ్మాస్మి" అనే మహావాక్యాన్ని తన స్వానుభవంగా స్థిరపరచుకుంటాడు.🌺

మూడో భాగం – నాలుగో ఉప భాగం

"రుక్మవర్ణ పరమాత్మ దర్శనం – శోకమోహాలకు అంతం"

ఈశ్వరుడే నేనే అనే అద్వైత భావన దృఢమైనప్పుడు, ఉపనిషత్తు మరొక మహామంత్రాన్ని ప్రవేశపెడుతుంది.

> "యదా పశ్యః పశ్యతే రుక్మవర్ణం కర్తారమీశం పురుషం బ్రహ్మయోనిమ్..."

శంకరభగవత్పాదులు ఈ మంత్రాన్ని అద్భుతంగా వివరిస్తారు.

ఇక్కడ "పశ్యః" అంటే పూర్తిగా సిద్ధుడైన జ్ఞాని మాత్రమే కాదు; సత్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి నిజాయితీగా సాధన చేస్తున్న సాధకుడు కూడా. మార్గంలో నడుస్తున్న వాడికి కూడా ఉపనిషత్తు గొప్ప ఆశను ఇస్తుంది—సాధనను ఆపకుండా కొనసాగిస్తే దర్శనం తప్పక లభిస్తుంది.

"రుక్మవర్ణం" అంటే బంగారు రంగు కలిగిన రూపం మాత్రమే కాదు. భగవత్పాదులు దీని అసలు అర్థాన్ని చెబుతారు—

స్వయంజ్యోతి స్వభావం, అంటే తనంతట తానే ప్రకాశించే చైతన్య జ్యోతి.

బంగారానికి ఎంతకాలమైనా అసలు కాంతి పోదు; దుమ్ము మాత్రమే పడుతుంది. అలాగే పరమాత్మ చైతన్యం ఎప్పటికీ నశించదు. అవిద్య అనే దుమ్ము తొలగితే ఆ స్వయంజ్యోతి తనంతట తానే ప్రకాశిస్తుంది.

అప్పుడు సాధకుడు ఇలా అనుభవిస్తాడు—

ఈ జగత్తుకు సృష్టికర్త వేరొకడు కాదు.

స్థితి, లయలకు ఆధారం కూడా నేనే.

పరమాత్మ ఎక్కడో ఉన్న దేవుడు కాదు.

నా స్వరూపమే పరబ్రహ్మం.

ఈ అనుభవంతో పుణ్యపాపాలు రెండూ కరిగిపోతాయి.

మనస్సు నిర్మలమవుతుంది.

అజ్ఞానం తొలగిపోతుంది.

అప్పుడు ఉపనిషత్తు చెప్పినట్లు—

"నిరంజనః పరమం సామ్యముపైతి."

అంటే మలినరహితుడై పరబ్రహ్మతో అభేద స్థితిని పొందుతాడు.

గురువుగారు చివరగా ఒక గొప్ప హామీ ఇస్తారు.

సాధనలో శ్రద్ధగా కొనసాగేవాడికి మార్గమధ్యంలోనే బ్రహ్మానుభూతి సంకేతాలు కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది. దూరం నుంచి పెద్ద నగరం చేరుతున్నప్పుడు దాని వాతావరణం, గుర్తులు ఎలా కనిపిస్తాయో, అలాగే బ్రహ్మజ్ఞానానికి చేరువవుతున్న సాధకుడికి అంతరంగంలో శాంతి, విశాలత్వం, వైరాగ్యం, ఏకత్వభావం సహజంగా పెరుగుతాయి.

అప్పుడు శోకం ఉండదు.

మోహం ఉండదు.

భయం ఉండదు.

ఎందుకంటే అతడు గ్రహించిన సత్యం ఒక్కటే—

"నేనే స్వయంజ్యోతి పరబ్రహ్మను; ఈ విశ్వమంతా నా స్వరూప విస్తారమే."

ఇదే మూడో భాగం యొక్క పరమ సందేశం. జీవుడు తన పరిమిత భావాన్ని విడిచి, ఈశ్వరునితో అభేదాన్ని అనుభవించి, ఆత్మసాక్షాత్కారానికి చేరే స్థితిని ఉపనిషత్తు ఈ మంత్రం ద్వారా ప్రకటిస్తుంది.🌺

నాలుగో భాగం – మొదటి ఉప భాగం

సముద్ర దృష్టాంతం – జీవదృష్టి నుండి బ్రహ్మదృష్టికి ప్రయాణం

ఈ భాగంలో గురువుగారు అద్వైత వేదాంతంలోని అత్యంత గంభీరమైన సత్యాన్ని సముద్రం–తరంగాలు అనే దృష్టాంతంతో వివరిస్తారు.

ఆయన ఒక ప్రశ్న అడుగుతారు:

"నువ్వు సముద్రపు ఒడ్డున నిలబడి సృష్టి–స్థితి–లయాలను చూస్తున్నావా? లేక సముద్రమే అయిపోయి చూస్తున్నావా?"

ఈ ఒక్క ప్రశ్నలోనే జీవుడు, ఈశ్వరుడు, బ్రహ్మం మధ్య ఉన్న రహస్యం దాగి ఉంది.

సముద్రంలో నుంచి తరంగాలు పుట్టడం సృష్టి.

తరంగాలు సముద్రంపైనే ప్రయాణించడం స్థితి.

మళ్లీ సముద్రంలో కలిసిపోవడం లయం.

నువ్వు బీచ్ మీద నిలబడి వీటిని చూస్తుంటే, నీవు జీవుడివి, సముద్రం ఈశ్వరుడు. ఇక్కడ సృష్టి, స్థితి, లయలను నిర్వహించేది నీవు కాదు; సముద్రమే. ఇదే ద్వైత దృష్టి — జీవుడు వేరు, ఈశ్వరుడు వేరు.

కానీ అద్వైతం ఇక్కడితో ఆగదు.

గురువుగారు అంటారు:

"బీచ్ మీద నిలబడకుండా నీవే సముద్రం అయిపో."

ఇది శరీరంతో సముద్రంలో దూకమని కాదు; జ్ఞానంతో అనంత చైతన్యసాగరమైపో అని అర్థం.

మనకు అది సాధ్యం కాకపోవడానికి కారణం ఏమిటి?

మనం ఇంకా విశేష జ్ఞానం (పరిమిత వ్యక్తిత్వ భావం)తోనే ఉన్నాం. "నేను ఈ శరీరం", "నేను ఈ మనస్సు", "నేను ఈ జీవుడు" అనే భావన వదలలేదు. అందుకే సముద్రంలో దూకినా సముద్రమవ్వలేం.

సామాన్య జ్ఞానం — సర్వవ్యాపక చైతన్యమే నా స్వరూపం అనే జ్ఞానం — కలిగినప్పుడు మాత్రమే జీవభావం లయమవుతుంది.

అప్పుడు సముద్రం తనలోనుంచి తరంగాలు పుట్టి, తనలోనే తిరిగి, తనలోనే లయమవుతున్నట్లు, బ్రహ్మస్వరూపుడైన జ్ఞాని కూడా ఈ జగత్తంతా తనలోనే వ్యక్తమై, తనలోనే నిలిచి, తనలోనే లయమవుతున్నదని ప్రత్యక్షంగా గ్రహిస్తాడు.

గురువుగారు ఇక్కడ ఒక గంభీరమైన మాట చెబుతారు:

జీవుడూ, జగత్తూ ఇద్దరూ పరిమిత దృష్టిలో చూస్తే దరిద్రులే.

జీవుడు తనను శరీరంగా భావిస్తున్నాడు.

జగత్తు జడంగా కనిపిస్తోంది.

ఈ రెండింటినీ అధిగమించాలి.

జీవుడిలోని విశేష జ్ఞానం సామాన్య జ్ఞానంగా మారాలి.

జడ జగత్తు కూడా చైతన్యస్వరూపంగా దర్శించబడాలి.

అప్పుడు పరిమిత జీవుడు "చనిపోతాడు". చనిపోవేది జీవుడు కాదు; జీవభావం.

గురువుగారు దీనిని ఎంతో శక్తివంతంగా చెబుతారు:

"లిమిటెడ్ సెల్ఫ్ చచ్చిపోవాలి; అన్‌లిమిటెడ్ సెల్ఫ్ ప్రత్యక్షమవాలి."

ఈ మరణం భయపడాల్సినది కాదు.

ఇది అమృతత్వానికి ద్వారం.

అందుకే ఉపనిషత్తులు చెబుతాయి—

చనిపోవాల్సింది శరీరం కాదు; పరిమిత 'నేను' అనే భావం.

అది లయమైతే మిగిలేది ఒకటే—

అనంతమైన, సర్వవ్యాపకమైన చైతన్యసాగరమైన పరబ్రహ్మమే.🌺

నాలుగో భాగం – రెండో ఉప భాగం

స్వప్న దృష్టాంతం – సృష్టి, స్థితి, లయ అన్నీ నీలోనే

సముద్ర దృష్టాంతం తరువాత గురువుగారు అద్వైతాన్ని మరింత స్పష్టంగా అర్థమయ్యేలా స్వప్నం (కల) అనే అద్భుతమైన దృష్టాంతాన్ని ఇస్తారు.

ఆయన అంటారు:

"స్వప్నాన్ని ఒకసారి ఆలోచించు."

నువ్వు నిద్రపోయినప్పుడు ఒక ప్రపంచం కనిపిస్తుంది.

అందులో మనుషులు ఉంటారు, ఇళ్లు ఉంటాయి, సుఖదుఃఖాలు ఉంటాయి, సంఘటనలు జరుగుతాయి.

ఆ ప్రపంచాన్ని సృష్టించింది ఎవరు?

పరమాత్మ కాదు.

నీవే.

ఆ స్వప్న ప్రపంచం ఎవరి ఆధారంపై నిలిచి ఉంది?

నీ చైతన్యంపైనే.

ఆ స్వప్నం లయం అయ్యేది ఎక్కడ?

మేల్కొన్న వెంటనే మళ్లీ నీలోనే.

అంటే—

సృష్టి — నీలో నుంచే.

స్థితి — నీ చైతన్యంపైనే.

లయం — మళ్లీ నీలోనే.

గురువుగారు అంటారు:

"ఇంతకంటే గొప్ప ఉదాహరణ ఇంకేముంటుంది?"

స్వప్నానికి నీవే ఈశ్వరుడివి.

కానీ స్వప్నంలోకి వెళ్లిన తరువాత నీవు నిన్ను మర్చిపోతావు.

అందుకే అక్కడ భయపడతావు, ఏడుస్తావు, ఆనందిస్తావు.

అలాగే ఈ జగత్తులో కూడా జీవుడు తన అసలు స్వరూపాన్ని మరచిపోయి, శరీరమే తానని భావించి సంసారంలో చిక్కుకుంటాడు.

ఇక్కడే జీవుడికి, ఈశ్వరుడికి తేడా ఉంది.

జీవుడు తెలియక స్వప్నాన్ని సృష్టించుకుంటాడు.

ఈశ్వరుడు తెలుసుకుంటూనే మాయాశక్తి ద్వారా జగత్తును వ్యక్తం చేస్తాడు.

పరమాత్మ ఎప్పుడూ జ్ఞానస్వరూపుడే.

ఆయనకు అజ్ఞానం లేదు.

అందుకే సృష్టి, స్థితి, లయలు ఆయనలో జరుగుతున్నా, ఆయన వాటికి బంధుడు కాడు.

గురువుగారు ఇలా చెబుతారు:

"జీవుడు రీటైల్ దుకాణం లాంటివాడు; ఈశ్వరుడు హోల్‌సేల్ వ్యాపారి."

జీవుడి మాయ పరిమితం.

ఈశ్వరుని మాయ అనంతం.

అయినా రెండింటికీ ఆధారం ఒకటే — చైతన్యం.

ఈ దృష్టాంతం ద్వారా ఒక గొప్ప సత్యం తెలుస్తుంది.

మనకు జగత్తు బయట కనిపిస్తున్నా, నిజానికి అది చైతన్య ప్రకటన మాత్రమే.

స్వప్నం మనలో ఉద్భవించినట్లే, ఈ విశ్వం కూడా పరబ్రహ్మ చైతన్యంలోనే వ్యక్తమవుతోంది.

ఈ సత్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా గ్రహించినప్పుడు—

"ప్రపంచం నాకంటే వేరు" అనే భావన తొలగిపోతుంది.

"సర్వం నాలో నుంచే వ్యక్తమై, నాలోనే నిలిచి, నాలోనే లయమవుతోంది" అనే అద్వైత అనుభూతి ఉదయిస్తుంది.

ఇదే స్వప్న దృష్టాంతం చెప్పే పరమ రహస్యం.🌺

నాలుగో భాగం – మూడో ఉప భాగం

బ్రహ్మయోని – పుణ్యపాపాలకు అతీతమైన అద్వైత స్థితి

స్వప్న దృష్టాంతం తరువాత గురువుగారు ఉపనిషత్తు మంత్రంలోని "బ్రహ్మయోనిం" అనే పదాన్ని అత్యంత లోతుగా వివరిస్తారు.

పరమాత్మను "బ్రహ్మయోని" అని ఎందుకు అంటారు?

ఎందుకంటే సమస్త సృష్టికి మూలం ఆయనే.

అన్నీ ఆయనలో నుంచే ఉద్భవిస్తాయి.

ఆయనలోనే నిలిచి ఉంటాయి.

మళ్లీ ఆయనలోనే లయమవుతాయి.

కానీ గురువుగారు ఇక్కడ మరొక అద్భుతమైన భావాన్ని చెబుతారు.

బ్రహ్మజ్ఞాని కూడా ఇదే స్థితిని అనుభవిస్తాడు.

అతనికి ప్రపంచం బయట కనిపించదు.

"సర్వం నాలో నుంచే వ్యక్తమవుతోంది" అనే ప్రత్యక్ష అనుభవం కలుగుతుంది.

ఇదే బ్రహ్మయోని స్థితి.

ఈ స్థితి వచ్చిన తరువాత ఉపనిషత్తు చెబుతుంది—

"పుణ్యపాపే విధూయ."

అంటే—

పుణ్యమూ పోతుంది.

పాపమూ పోతుంది.

గురువుగారు దీన్ని ఎంతో స్పష్టంగా వివరిస్తారు.

పాపం ఇనుప సంకెళ్లు అయితే, పుణ్యం బంగారు సంకెళ్లు.

రెండూ సంకెళ్లే.

ఒకటి బాధాకరమైన బంధనం.

మరొకటి సుఖకరమైన బంధనం.

కానీ రెండూ బంధమే.

అందుకే బ్రహ్మజ్ఞాని రెండింటినీ వదిలేస్తాడు.

ఎలా?

కర్మను కాదు, కర్మకు మూలమైన అజ్ఞానాన్ని నిర్మూలం చేయడం ద్వారా.

అజ్ఞానం పోతే—

కామం పోతుంది.

కామం పోతే—

కర్మ పోతుంది.

కర్మ పోతే—

పుణ్యపాపాలు కూడా అంతరించిపోతాయి.

అప్పుడు మనిషి "నిరంజనుడు" అవుతాడు.

అంటే—

ఏ మలినమూ అంటని వాడు.

ఏ బంధమూ మిగలని వాడు.

ఏ క్లేశమూ తాకలేని వాడు.

ఇదే నిజమైన సమత్వం.

గురువుగారు చెబుతారు—

ఇది రాజకీయ సామ్యవాదం కాదు.

ఇది ఆర్థిక సమానత్వం కాదు.

ఇది బ్రహ్మసామ్యం.

అందరిలో ఒకే ఆత్మను చూడటం.

అన్ని నామరూపాలను అధిగమించి ఒకే చైతన్యాన్ని అనుభవించడం.

బ్రహ్మాకార వృత్తి ఉదయించినప్పుడు అది రోడ్ రోలర్‌లా అన్ని భేదభావాలను సమం చేసి వేస్తుంది.

అప్పుడు—

ఎక్కువ–తక్కువ ఉండవు.

నాది–నీది ఉండవు.

పుణ్యం–పాపం ఉండవు.

జీవుడు–ఈశ్వరుడు అనే భేదమూ ఉండదు.

మిగిలేది ఒకటే—

అఖండమైన, అద్వితీయమైన, నిరంజనమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపం.

ఇదే బ్రహ్మయోని అనే ఉపనిషత్తు పదానికి శంకరభగవత్పాదులు చూపించిన అద్వైత పరమార్థం.🌺

నాలుగో భాగం – నాలుగో ఉప భాగం

ప్రాణానికి ప్రాణం – సర్వభూతాత్మగా బ్రహ్మానుభవం

ఈ భాగంలో గురువుగారు ముండకోపనిషత్తు చివరి బోధను అత్యంత గంభీరంగా వివరిస్తారు.

ఉపనిషత్తు చెబుతుంది:

> "ప్రాణో హ్యేష యః సర్వభూతైర్విభాతి..."

ఇక్కడ "ప్రాణం" అంటే మనం పీల్చే గాలి కాదు.

ఇది ప్రాణానికి కూడా ప్రాణమైన పరమచైతన్యం.

కేనోపనిషత్తు చెప్పినట్లుగా—

"ప్రాణస్య ప్రాణః"

అంటే ప్రాణానికి ఆధారం కూడా అదే.

మనస్సుకు ఆధారం కూడా అదే.

జ్ఞానానికి మూలం కూడా అదే.

గురువుగారు ఒక అందమైన భావాన్ని చెబుతారు.

శివుడు జ్ఞానశక్తి.

శక్తి క్రియాశక్తి.

ఇప్పుడు మనలో ఈ రెండూ వేరువేరుగా కనిపిస్తున్నాయి.

మనస్సు ఒకటి.

ప్రాణం ఒకటి.

అందుకే మనం శరీరాభిమానంలో చిక్కుకుని సంసారాన్ని అనుభవిస్తున్నాం.

కానీ బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగిన తరువాత క్రియాశక్తి, జ్ఞానశక్తి రెండూ ఒకే చైతన్యంగా లీనమైపోతాయి.

ఎలా అంటే—

సముద్రంలో తరంగం సముద్రాన్ని విడిచి ఉండలేనట్లే,

ప్రాణం కూడా చైతన్యాన్ని విడిచి ఉండదు.

అప్పుడు జీవుడు చిదాకాశ స్వరూపుడు అవుతాడు.

గురువుగారు తరువాత ఒక గొప్ప రహస్యాన్ని వివరిస్తారు.

"సర్వభూతస్థః" అంటే అన్ని భూతాలలో ఉన్నవాడు.

కానీ అద్వైతం అక్కడితో పూర్తికాదు.

"సర్వభూతాత్మ" అంటే అన్ని భూతాల స్వరూపమే అయినవాడు.

ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న తేడాను ఆయన ఒక ఉదాహరణతో చెబుతారు.

ఒక పెట్టెలో పుస్తకాలు ఉన్నాయి.

పుస్తకాలు పెట్టెలో ఉన్నాయి.

కానీ పుస్తకాలు పెట్టె కావు.

ఇది ఆధార–ఆధేయ సంబంధం.

అలాగే పరమాత్మ అన్ని భూతాలలో ఉన్నాడని మాత్రమే అనుకుంటే ఇంకా ద్వైతం మిగిలే ఉంటుంది.

కానీ అన్ని భూతాల స్వరూపమే పరమాత్మ అని గ్రహించినప్పుడు మాత్రమే అద్వైతం సంపూర్ణమవుతుంది.

ఇంకో ఉదాహరణ—

ఈ బల్లకు ఆత్మ ఏమిటి?

చెక్క.

ఈ గోడకు ఆత్మ ఏమిటి?

ఇటుక, సున్నం.

అంటే "ఆత్మ" అంటే లోపల ఉన్న సార పదార్థం, స్వరూపం, ఆధారం.

అలాగే ఈ జగత్తుకు ఆత్మ ఏమిటి?

సత్–చిత్–ఆనంద బ్రహ్మమే.

నామరూపాలు తొలగిపోతే మిగిలేది అదే.

అందుకే నిజమైన జ్ఞాని ప్రపంచాన్ని వేర్వేరు వస్తువులుగా చూడడు.

ప్రతి రూపంలో ప్రకాశిస్తున్నది పరమాత్మేనని అనుభవిస్తాడు.

గురువుగారు చివరగా ఒక మధురమైన భావంతో ముగిస్తారు.

ప్రహ్లాదుడిలా బ్రహ్మానందంలో మునిగిపోయిన జ్ఞాని లోకానికి పిచ్చివాడిలా కనిపించవచ్చు.

కానీ అది సాధారణ పిచ్చి కాదు.

అది బ్రహ్మాకార వృత్తి అనే దివ్య మత్తు.

అలాంటి జ్ఞాని—

సర్వభూతస్థుడు,

సర్వభూతాత్మ,

విశ్వమయుడు,

జగదాత్మ,

పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు.

ఇదే ముండకోపనిషత్తు ఈ భాగంలో బోధించిన పరమ సందేశం.

జీవుడు అన్ని భూతాలలో ఉన్నవాడిగా కాదు; అన్ని భూతాల స్వరూపమే తానే అని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించినప్పుడు అద్వైతం సంపూర్ణమవుతుంది.🌺

ఓం శాంతి శాంతి శాంతిః 🙏